SpartaDOS X - instrukcja (4-6)


      Witam wszystkich wytrwałych czytelników w drugiej części serialu o SpartaDOS X. Bez zbędnego zawracania głowy zapraszam wszystkich do dalszego studiowania instrukcji obsługi systemu.

Ustalona stacja i katalog

      Ustaloną stacją i katalogiem jest stacja i katalog używane przez system, jeżeli żadne nie zostały podane. Każda stacja ma ustalony (lub bieżący) katalog. W celu zmiany ustalonej stacji, którą wskazuje DOS, po prostu wpisz nowy identyfikator urządzenia potwierdzony naciśnięciem klawisza [RETURN]. Na przykład:

      C:

ustawia stację ustaloną na numer 3. W celu zmiany bieżącego katalogu stacji stosuje się polecenie CHDIR (lub CWD). Na przykład:

      CHDIR DOS

ustala bieżący katalog ustalonej stacji na "DOS", zaś polecenie:

      CHDIR B:BASIC

ustala bieżacy katalog stacji nr.2 na "BASIC". (Zakładając, że katalogi "DOS" i "BASIC" podane w przykładach istnieją w bieżących katalogach).

UWAGA: Przy powrocie z któregokolwiek podkatalogu do katalogu głównego nie wystarczy wpisać CHDIR B:! Po dwukropku należy dopisać znaczek ">", a więc pełna komenda będzie miała następujący wygląd:

      CHDIR B:>

Nazwy dyskietek

      Wszystkie dyskietki w formacje SpartaDOS X mają swoje nazwy. Nazwy te mają dwa zadania:

  • lepiej organizować Twoje dyskietki przez nadanie im nazw.
  • Szybko wskazać SpartaDOS X różnicę między aktualną i następną dyskietką włożoną do stacji (ponieważ nie ma sposobu sygnalizacji otwarcia stacji).
Jeżeli wyświetlisz katalog dyskietki w formacie Atari DOS 2, zobaczysz, że ma on zawsze nazwę "AtariDOS", więc szybko można rozpoznać różnicę między formatami dyskietek. Tak więc, ponieważ dyskietki "Atari DOS" nie mają swoich nazw własnych, to bufor systemu nie zapamiętuje niczego po ostatnim dostępie do takiej dyskietki. Ponad to dyskietki "Atari DOS" są wiec mniej wydajne i wolniejsze. Dodatkowo, odczytywanie plików binarnych szczególnie takich, które mają kilka segmentów, przebiega znacznie wolniej z dyskietki Atari DOS niż ze SpartaDOS. Zlecamy więc przed uruchomieniem kopiowanie takich plików na dyskietki SpartaDOS lub do ramdysku.

Zgodność formatu dyskietek

      SpartaDOS X bez kłopotów odczytuje i zapisuje dyskietki formatowane przez SpartaDOS 2.x i 3.x. Może również wykorzystywać dyskietki SpartaDOS 1.1, lecz ze względu na drobne różnice w formacie, zalecamy skopiowanie ich na format SpartaDOS X.

SpartaDOS 2.x i 3.x także nie będą miały kłopotów z zapisaniem i odczytaniem dyskietek SpartaDOS X z jednym wyjątkiem: nie będą widoczne, a więc nie będą dostępne żadne wpisy powyżej 126. Usunięcie z katalogu, plików znajdujących się poniżej nie zmieni sytuacji, gdyż fizyczne położenie wpisów w katalogu się nie zmieni.

SpartaDOS 2.x i 3.x nie uwzględniają nowych atrybutów plików (archiwalny i ukryty) nie mają one dostępu do tych atrybutów i nie mogą ich zmieniać.

Użycie zewnętrznych modułów ze SpartaDOS X

      SpartaDOS X jest modułem przelotowym, to znaczy, że inny moduł zewnętrzny może być umieszczonay na module SpartaDOS X. Jeżeli posiadasz komputer 800, to SpartaDOS X musi być włożony w lewe gniazdo modułu. Jeśli masz 130 XE połączony z interfejsem Multi I/O, możesz włożyć moduł SpartaDOS X również do gniazda interfejsu. Jeżeli posiadasz moduł R-Time 8, możesz umieścić go gdziekolwiek, ponieważ nie jest on rozpoznawany przez komputer jako moduł. Możesz włożyć go do modułu SpartaDOS X można również włożyć go w prawe gniazdo w 800 lub dodatkowe gniazdo interfejsu Multi I/O. Jeżeli Twój komputer ma tylko jedno gniazdo modułów, można włożyć moduł SpartaDOS X w R-Time lub włożyć R-Time w moduł SpartaDOS X.

Każdy zewnętrzny moduł programu musi być włożony w moduł SpartaDOS X, aby system działał poprawnie. Moduły języków (jak Basic XL, Basic XE, Action! i MAC/65) mogą znajdować się w module SpartaDOS X, dopóki nie używasz innego modułu. SpartaDOS X pozwala na odłączenie i dołączenie tych modułów w każdej chwili. Można także wyłączyć SpartaDOS i zewnętrzny moduł w celu odczytania gry lub innego DOS'u bez wyjmowania modułów.

Większość modułów gier przejmuje kontrolę systemu podczas uruchamiania zapobiegając zainicjowaniu SpartaDOS X. Nie pozwala to na trzymanie włożonego modułu gry, lecz zbędne jest wyjmowanie SpartaDOS X przy instalowaniu modułu gry.

Rozdział 4

COMMAND PROCESSOR - POLECENIA

      Opis Command Processor jest podzielony na dwa rozdziały. Pierwszy (Command Processor - polecenia) jest wykazem poleceń SpartaDOS X w kolejności alfabetycznej. Opis każdego polecenia zawiera zastosowanie, składnię oraz typ polecenia. Drugi (Command Processor - szersze możliwości) opisuje pliki poleceń, kierowanie I/O i zawiera więcej szczegółowych informacji o niektórych bardziej złożonych możliwościach.

Wszystkie dalej opisane polecenia występują w kolejności alfabetycznej. Nazwy i parametry poleceń reprezentują ich funkcje lub zadania, aby ułatwić ich zapamiętanie (oczywiście w języku angielskim). Dla każdego polecenia określone jest oczywiście skrótowo "Zadanie", więc szybko można poznać, do czego ono służy. Następnie podana jest "Składnia", która pokazuje poprawne użycie poleceń wraz z ich wariantami, jeśli takie występują. W opisie skaładni użyte są oznaczenia:

OznaczenieOpis
[...]
Parametry w nawiasach klamrowych są dowolne i można je pominąć.
a!b!.z
Można wybrać jeden lub więcej z podanych wariantów.
d:
Numer lub litera stacji dysków (A.I lub 1.9 lub D1.D9).
path
Szlak z bieżącego katalogu do katalogu żądanego, na przykład: TELECOM>EXPRESS> lub DOS\.
fname
Nazwa pliku złożona z 1 do 8 znaków. W większości poleceń dozwolone są jokery (* i ?).
.ext
Rozszerzenie nazwy pliku złożone z 0 do 3 znaków. Jokery są zwykle dozwolone.
+,-,/
te znaki powinny być wpisane jak pokazano.

Teraz może wystąpić punkt "Odmiany". Są w nim wymienione odmniany polecenia które mają identyczne działanie, lecz zostały zachowane dla utrzymania zgodności ze starszymi wersjami SpartaDOS albo dla upodobnienia SpartaDOS X do MSDOS.

"Typ" może być "wewnętrzny" lub "zewnętrzny". Polecenia wewnętrzne są wbudowane w Command Processor do realizacji nie wymagają one żadnego dodatkowego programu. Polecenia zewnętrzne znajdują się w katalogu "CAR:" lub mogą korzystać z zawartych tam plików. Dla zewnętrznych poleceń przeznaczone jest 48 kB (6 banków) modułu SpartaDOS X.

Dalej są wymienione polecenia "Związane". Mogą to być polecenia takie same lub zbliżone albo w inny sposób realizujące taką samą funkcję.

"Opis" zawiera wszystkie szczegóły i specjalne zasady użycia polecenia. Mogą tu znajdować się także przykłady użycia.

      Najlepszym sposobem nauki SpartaDOS X jest czytanie opisu każdego polecenia, a następnie próbowanie podanych w opisie przykładów. Pomaga to dobrze zrozumieć działanie SpartaDOS.

Jeżeli używałeś poprzedniej wersji SpartaDOS, zauważysz, że Command Processor jest bardzo podobny i rozpoznasz wiele poleceń. Ponadto stwierdzisz z pewnością, że został on znacznie rozszerzony i ma teraz o wiele większe możliwości.

ARC (archiwizacja plików)

ZADANIE: tworzenie i obsługa archiwów plików.
SKŁADNIA: ARC ROZKAZ [WARIANT] [D:] [PATH] ARC.FNAME[.EXT]
TYP: zewnętrzny na urządzeniu CAR:

Opis: SpartaDOS X przynosi ośmiobitowym komputerom Atari pełne możliwości archiwizacji. ARC (ARChiwe) jest oparty na napisanym dla IBM PC programie ARC.EXE firmy System Enhancement Associates i jest z nim całkowicie zgodny. Jest on także zgodny z wersjami ARC działającymi na ATARI ST i innych komputerach. ARC dokonuje szybkiej kompresji i połączenia grupy plików w pojedyńczy plik archiwalny, który zajmuje znacznie mniej miejsca na dyskietce. Umożliwia on również między innymi dodawanie i wyciąganie plików z archiwum odczyt katalogu zarchiwizowanych plików, wyświetlenie zawartości zarchiwizowanego pliku, pokazanie użytej metody kompresji, kodowanie i dekodowanie plików. Polecenie "ARC" bez żadnych parametrów powoduje wyświetlenie jego składni oraz listy rozkazów i wariantów.

UWAGA: Skuszony tymi szumnymi porównaniami wypróbowałem czy są one prawdziwe. Współpracując z KAC'em członkiem grupy Quasimodos przetestowaliśmy jak też radzi sobie " nasz "ARC" z plikami zarchiwizowanymi przy pomocy komputera PC. Okazało się, że ARC (ze Sparty poległ przy próbie rozpakowania pliku spakowanego na PC metodą oznaczoną literką "D". ARC (ten ze Sparty) używa metod: "C"-Crunched, "S"-Sequenzed, i "P"-packed. Czyli powyższy wywód o zgodności tak nie do końca jest prawdziwy - Jabol

"arcfname" jest nazwą pliku archiwum. "lista plików" jest wykazem plików, które mają być dodane, usunięte,poprawione, wyciągnięte itd. Pomiędzy wszystkimi nazwami plików w liście należy pozostawić spacje. Dozwolone jest używanie jokerów. Jeżeli lista plików nie została podana to przyjmowane jest *.*

"ROZKAZ" może być następujący:

RozkazOpis
A
Dodanie (Add) pliku/ów do archiwum. Dodaje wszystkie pliki z listy do archiwum.
M
Przeniesienie (Move) pliku/ów do archiwum. Po zapisaniu w archiwum kopii każdy plik źródłowy jest kasowany.
U
Uaktualnienie (Update) pliku/ów w archiwum. Sprawdzany jest katalog plików zawartych w archiwum i wszystkie pliki (z listy plików), których nie ma w archiwum są do niego dodawane, zaś pozostałe pliki są zastępowane przez wersje mające późniejszą datę utworzenia.
F
Odświeżanie (Freshen) pliku/ów archiwum. Działa tak jak rozkaz "U", lecz bez dodawania plików nie umieszczonych w archiwum. Odświeżanie zmienia tylko stare pliki w archiwum na nowe o tej samej nazwie.
D
Kasowanie (Delete) pliku/ów z archiwum. Powoduje to usunięcie z archiwum wszystkich wymienionych plików.
X, E
Wyciągnięcie (EXtract) pliku/ów z archiwum. Obydwa te rozkazy mają identyczne znaczenie - pozwalają wydobyć plik z archiwum. Metoda kompresji użyta przy tworzeniu archiwum jest odwracana i pliki wymienione w liście są odtwarzane w swej orginalnej postaci.
P
Drukowanie (Print) pliku/ów na ekranie.Pozwala to na sprawdzenie zawartości plików znajdujących się w archiwum bez ich wyciągania. Oczywiście można wyprowadzić zawartość pliku na inne urządzenie przy pomocy kierowania I/O; na przykład: ARC P ARCHIW README.DOC >>PRN: powoduje skierowanie zawartości pliku README.DOC z archiwum ARCHIW. ARC na drukarkę.
L
Lista (List) pliku/ów w archiwum. Wyświetla kolejno: nazwę, orginalną długość i datę i czas utworzenia dla każdego pliku zawartego w archiwum oraz liczbę plików i ich sumaryczny, orginalny rozmiar.
V
Poszerzona list (Verbose list) pliku/ów w archiwum. Wyświetla nazwę, orginalną długość, liczbę plików i ich łączną długość, jak rozkaz L. Jednakże, zamiast daty i czasu utworzenia pliku, rozkaz V pokazuje metodę kompresji, współczynnik kompresji (procent oszczędności miejsca), aktualny rozmiar pliku oraz aktualny, sumaryczny rozmiar plików.

Dozwolonymi wariantami są:

WariantOpis
B
Tworzenie kopii archiwum (Backup copy). Wariant ten jest przeznaczony dla rozkazów A, M, U, F, i D. Powoduje on zapisanie kopii starego archiwum z rozszerzeniem "*.BAK" oraz utworzenie nowej wersji archiwum.
S
Wyłączenie kompresji (Suppress compressin). Tworzy plik archiwum bez kompresji plików źródłowych. Większość użytkowników nie będzie wykorzystywała tego wariantu, lecz jest on znacznie szybszy niż przy stosowaniu kompresji.
W
Wyłączenie komunikatów ostrzeżeń (Suppress Warnings). Używaj tego wariantu jak najrzadziej, gdyż możesz niezauważenie zniszczyć lub uszkodzić ważne pliki.
N
Wyłączenie uwag i komentarzy (Suppress Notes). ARC standardowo wyświetla na ekranie nazwę pliku, który podlega kompresji lub wyciąganiu, zastosowany sposób kompresji itd.
H
Zwiększenie szybkości (High Speed). Wyłączenie obrazu powoduje przyspieszenie pracy komputera o około 30%. Jeżeli chcesz przyspieszyć archiwizację, a nie musisz widzieć obrazu, to użyj tego wariantu. Po zakończeniu operacji obraz zostanie włączony.
G
Kodowanie i dekodowanie archiwum. Zabezpiecza to przed odczytaniem Twoich plików przez niepowołane osoby. "G" musi być ostatnim wariantem i musi poprzedzać hasło. Jeżeli zapomnisz to hasło, to plik archiwum będzie bezużyteczny. Na przykład: ARC AHGICD STUFF WASTE.DOC WASTE.COM READ.ME nakazuje dodanie trzech wymienionych w liście plików do archiwum o nazwie "STUFF.ARC" pod hasłem "ICD", przy czym podczas tej operacji obraz będzie wyłączony.

      Pliki w archiwum są zawsze zapisywane w kolejności alfabetycznej. Funkcja sortująca wprowadza praktyczną granicę około 80 plików na archiwum w komputerach mających 64 kB RAM (USE OSRAM) i około 180 plików w komputerach, które używają trybu rozszerzonej pamięci (USE BANKED). W archiwum nie są zapisywane nazwy podkatalogów, więc niedozolone jest użycie identycznych nazw plików.

      ARC znacznie oszczędza miejsce konieczne dla magazynowania danych oraz czas konieczny do przesłania danych przy pomocy modemu. ARC stosuje cztery metody kompresji i samoczynnie wybiera najlepszą metodę, odpowiednią dla danego pliku. Wersja ARC umieszczona w SpartaDOS X zapewnia więc optymalną kompresję i alfabetyczne zapisanie wszystkich plików w archiwum. Metody kompresji stosowane przez ARC są następujące:

Stored
(magazynowanie)
bez użycia kompresji. Jest to zwykle stosowane do bardzo krótkich plików.
Packed
(pakowanie)
Ciągi powtarzających wartości są skaracane. Wszystkie pliki są pakowane przed zastosowaniem innych metod kompresji.
Squeezed
(ściskanie)
Kompresja Huffmana. Jest to zwykle efektywne tylko w stosunku do dużych plików binarnych. Kompresja Huffmana używa metody drzew binarnych, która przypisuje najmniejszą reprezentację bitową najczęściej używanym znakom.
Crunched
(łamanie)
Dynamiczna kompresja Lempel-Ziv. Jest ona tworzona "w biegu" i jest zapisywana jako serie bitowych kodów, które reprezentują ciągi znaków. Crunched jest jedną z najefektywniejszych ze stosowanych metod kompresji.

UWAGA: Nazwa ARC, zgodność i wszystkie inne podobieństwa do programu ARC.EXE firmy SEA (dla komputerów MSDOS) są zamierzone. Ten znak firmowy oraz wygląd i intencja programu są licencjonowane dla SpartaDOS X firmy ICD, Inc przez System Enhancement Associates.

ATR (atrybuty)

ZADANIE: Ustawia i kasuje atrybuty plików w katalogu. Zastępuje polecenia PROTECT i UNPROTECT z wcześniejszych wersji SpartaDOS.
SKŁADNIA: ATR [+A;H;P] [-A;H;P] [D:] [PATH] [FNAME.EXT]
ODMIANY: ATTRIB
TYP: wewnętrzny
ZWIÂZANE: DIR

OPIS: SpartaDOS X dodaje dwa nowe atrybuty do standardowych wpisów katalogu SpartaDOS X - są to bity ukrycia (Hidden) i archiwizacji (Archived). Stare polecenia PROTECT i UNPROTECT były używane do ustawiania lub kasowania bitu zabezpieczenia (Protected). W SpartaDOS X polecenie ATR (ATtRibute) zastępuje stare polecenia i pracuje z nowymi atrybutami.

Pomimo iż wiele innych poleceń używa atrybutu "S" (podkatalog - Subdirectory), to niedozwolony jest dostęp w celu zmiany wartości tego bitu, gdyż mogłoby to zniszczyć integralność podkatalogu. Dlatego też ATR nie działa na bit "S".

Zwróć uwagę, że choć składnia polecenia ATR wygląda podobnie do składni DIR lub TYPE, to atrybuty nie są tu wyszukiwane, lecz wykonywana jest operacja ustawienia (+) lub skasowania (-) atrybutów wpisów katalogu wskazanych przez podaną specyfikację pliku. Oznacza to, że zakresem działania polecenia ATR są wszystkie pliki określone przez specyfikację (włącznie z tymi, które są ukryte).

Atrybuty wpisu do katalogu są następujące:

AtrybutOpis
A
Plik archiwizowany. Ten atrybut jest kasowany zawsze, gdy plik jest tworzony lub zmieniany. Bit archiwizacji jest ustawiany, gdy plik jest kopiowany przez program, na przykład FlashBack! Atrybut ten nie ma żadnego związku z poleceniem ARC.
H
Plik ukryty. Możesz ukryć pliki i/lub podkatalogi. Gdy plik jest ukryty, to można odczytać go tylko jako polecenie - polecenia takie jak TYPE lub COPY "nie widzą" ukrytych plików (chyba, że określisz atrybuty w tych poleceniach). Plik jest ukryty, gdy ten bit jest ustawiony.
P
Plik zabezpieczony. Pliku zabezpieczonego nie można skasować lub zmienić. Plik jest zabezpieczony, gdy ten bit jest ustawiony.
S
Podkatalog. Ten atrybut jest niezmienialny, więc jest niedozwolony w poleceniu ATR. Ustawienie tego bitu wskazuje podkatalog. Po jego skasowaniu, będzie on widziany jako plik, lecz może spowodować to znaczne uszkodzenia dyskietki.

Na przykład w celu ustawienia atrybutu archiwizacji i skasowania zabezpieczenia wszystkich plików "*.COM" należy wpisać polecenie: ATR +A -P *.COM

Dalsze informacje o bitach statusu we wpisach katalogu zajmowanych prze nowe atrybuty znajdują się w rozdziale "Informacje techniczne".

BASIC

ZADANIE: włącza wewnętrzny Basic w komputerach XL lub XE (1200XL nie ma wewnętrznego Basic'a)
SKŁADNIA: BASIC [/N] [D:] [PATH] [FNAME] [PARAMETRY]
TYP: zewnętrzny używa CAR.COM z urządzenia CAR:
ZWIÂZANE: CAR, SET

Opis: Jeżeli nie została podana nazwa pliku, to sterowanie jest przekazywane do wewnętrznego Basica. Jeżeli podasz nazwę pliku, to włączany jest Basic oraz odczytywany i uruchamiany jest plik binarny o podanej nazwie. Dodatkowe parametry są podawane, gdy wymaga tego program "fname". Wariant "/N" powoduje powrót do Basica po wykonaiu "fname", zamiast standardowego powrotu do DOS'u. Automatyczne odczytywanie i uruchamianie programów w Basicu z poziomu CP jest opisane w ustępie o kierowaniu I/O rozdziału "Command Procesor - szersze możliwości".

      To polecenie jest rozpoznawane przez SpartaDOS X jako polecenie wewnętrzne, które wywołuje zewnętrzny program "CAR.COM", więc oba te polecenia (CAR i BASIC) korzystają z tego samego zewnętrznego programu. CAR.COM jest przechowywany w pamięci podczas pracy w Basic, więc MEMLO jest w tym czasie nieco wyżej.

      SpartaDOS X posiada udogodnienie MEM.SAV podobnie jak ATARI DOS 2, lecz znacznie bardziej rozbudowane. Syatemowa zmienna "BASIC" określa nazwę pliku, który zawiera zapis pamięci Basica. Jeśli zmienna ta nie ma wartości, to udogodnienie zapisu pamięci jest wyłączone, a Basic jest uruchamiany jak po zimnym starcie (bez żadnego programu w pamięci).

      Standartową wartością zmiennej "BASIC" jest "I:>BAS.SAV". Oczywiście możesz ją zmieniać przy pomocy polecenia SET, na przykład: SET BASIC=D8:BASIC.SAV ustawia tę zmieną na "D8:BASIC.SAV". Aby sprawdzić aktualną wartość "BASIC" (i wszystkich innych zmiennych systemowych) wpisz po prostu: SET, a w celu skasowania tej zmiennej (aby wyłączyć zapis pamięci Basica) wpisz: SET BASIC.

      Przy włączonej funkcji zapisu pamięci, jeśli wystąpi problem z zapisem lub odczytem pliku, wyświetlany jest komunikat błędu. Jeżeli nastąpi to podczas odczytu, wskazana zostanie stara wartość MEMLO (aktualna podczas zapisu pliku). Jeżeli błąd wystąpi pdczas zapisu, możesz wybrać przerwanie operacji w celu naprawienia błędu lub jej kontynuowanie ze skasowaniem pliku pamięci. Jeśli chcesz przerwać operację, naciśnij ESC, zaś RETURN w celu kontynuowania. Oto więcej szczegółów o dwóch sytuacjach, które mogą wystąpić:

  • Po wywołaniu Basica aktualna wartość MEMLO nie odpowiada wartości MEMLO zapisanej w pliku. Może to wystąpić po zainstalowaniu dodatkowych procedur po ostatnim opuszczeniu Basica (jak bufor klawiatury, ramdysk, itp.) lub po odczytaniu poleceń jak X lub COMMAND (patrz polecenie LOAD). W tym momencie możesz nacisnąć ESC i odtworzyć taki stan systemu jaki był przed ostatnim opuszczeniem Basica (przez COLD i/lub LOAD) albo nacisnąć RETURN i wywołać zimny start Basica, co spowoduje zniszczenie zawartości pliku BAS.SAV.

  • Po opuszczeniu Basica (przez instrukcję DOS) dyskietka została zapełniona lub stacja nie jest gotowa i nie można zapisać pliku przechowującego pamięć Basica. Możesz wybrać przejście do DOS (RETURN) i zniszczenie programu znajdującego się aktualnie w pamięci Basica albo powrócić do Basica (ESC) i zapisać swój program instrukcją SAVE lub w inny sposób rozwiązać problem z dyskietką.
Dodatkowo podczas zapisu pamięci Basica zapisywana jest część strony 0 (od $80 do $FF) oraz strony 4-6. Oznacza to, że możesz przechodzić z Basica do modułu, nie tracąc żadnego elementu wykonywanej pracy.

Wykonanie zimnego startu (skok pod $E477), gdy komputer pracuje w Basicu, powoduje wyłączenie modułu SpartaDOS X i każdego innego modułu, jeśli jest dołączony. Daje to taki sam efekt jak wpisanie w SpartaDOS X polecenia COLD/N.

BOOT (odczyt wstępny)

ZADANIE: Zapisuje na dyskietce sformatowanej przez SpartaDOS, który plik ma być odczytany przy uruchomieniu komputera (jak w normalnym dyskowym DOS-ie).
SKŁADNIA: BOOT [D:] [PATH] [FNAME] [.EXT]
TYP: wewnętrzny
ZWIÂZANE: COLD, FORMAT

Opis: Program ładujący DOS w trzech pierwszych sektorach każdej dyskietki sformatowanej przez SpartaDOS (wersja 2 i wyższe) może odczytać i uruchomić dowolny plik binarny w ten sam sposób jak plik polecenia. Normalnie wczytywany jest DOS, lecz można odczytać cokolwiek, dopóki nie narusza to pamięci programu ładującego ($2E00-$3280).

      Polecenie FORMAT nie zapisuje SpartaDOS na formatowanej dyskietce, więc jeśli chcesz utworzyć dyskietkę zawierającą SpartaDOS, musisz skopiować DOS na dyskietkę i użyć polecenia BOOT. Jeżeli używasz SpartaDOS X, nigdy to nie będzie konieczne, gdyż SpartaDOS X odczytuje się z modułu, lecz jeśli masz SpartaDOS 3.2 (lub 2.3), możesz utworzyć dyskietkę startującą samoczynie. Oczywiście nadal możesz używać polecenia XINIT do formatowania dyskietek i zapisywania na nich DOS-u.

      Polecenie to (BOOT) jest najczęściej błędnie rozumianym poleceniem SpartaDOS X, więc poniżej przedstawiamy jeszcze kilka dodatkowych informacji, które powinieneś znać:

  • Polecenie BOOT zapisuje po prostu numer początkowego sektora pliku do odczytania w odpowiednim miejscu sektora nr.1 na dyskietce (patrz "Informacje techniczne").
  • Jeżeli plik przeznaczony do odczytu jest skasowany lub zapisany ponownie to znacznik odczytu jest kasowany - uzyskasz komunikat "Error: No DOS", gdy spróbujesz uruchomić system z takiej dyskietki przed ustawieniem nowego pliku do odczytu.
  • Plik przeznaczony do odczytu może znajdować się w dowolnym miejscu dyskietki - także w podkatalogu.
  • Polecenie to nie działa ze SpartaDOS 1.1 - 1.1 nie zawiera trzysektorowego programu ładującego! SpartaDOS 1.1 ma prostrzy schemat wstępnego odczytu, który tylko odczytuje pewną liczbę kolejnych sektorów. Ponieważ posiadasz już SpartaDOS X bardzo zalecamy porzucenie SpartaDOS 1.1.
CAR (moduł)

ZADANIE: Włącza moduł włożony do modułu SpartaDOS X
SKŁADNIA: CAR [/N] [D:] [PATH] [FNAME] [PARAMETRY]
TYP: zewnętrzny - na urządzeniu CAR:
ZWIÂZANE: BASIC, COLD, SET

Opis: Jeżeli nie została podana nazwa pliku, to sterowanie jest przekazane do modułu (CARtridge) umieszczonego w gnieździe SpartaDOS X. Jeżeli podasz nazwę pliku, to włączany jest moduł oraz jest odczytywany i uruchamiany plik binarny o podanej nazwie. Dodatkowe parametry są podawane, gdy wymaga tego program "fname". Wariant "/N" powoduje powrót do modułu po wykonaniu "fname", zamiast standardowego powrotu do DOS-u. Polecenie to jest szczególnie wygodne przy uruchamianiu skompilowanych programów w Action!.

      To polecenie jest rozpoznawane przez SpartaDOS X jako polecenie wewnętrzne, które wywołuje zewnętrzny program CAR. COM, więc oba polecenia (CAR i BASIC) korzystają z tego samego zewnętrznego programu. CAR.COM jest przechowywany w pamięci podczas pracy modułu, więc MEMLO jest w tym czasie nieco wyżej. Po wyłączeniu modułu MEMLO wraca do poprzedniej wartości.

      SparatDOS X posiada udogodnienie MEM.SAV podobnie jak AtariDOS 2. lecz znacznie bardziej rozbudowane. Sytemowa zmienna "CAR" określa nazwę pliku, który zawiera zapis pamięci modułu. Jeśli zmienna ta nie ma wartości, to udogodnienie zapisu pamięci jest wyłączone, a moduł jest uruchamiany jak przy zimnym starcie (bez żadnego programu w pamięci). Standardową wartością zmiennej "CAR" jest "I:>CAR.SAV". Możesz ją zmienić przy pomocy polecenia SET (szczegóły znajdziesz w opisie polecenia BASIC i SET).

      Przy włączonej funkcji zapisu pamięci, jeżeli wystąpi problem z zapisem lub odczytem pliku, wyświetlany jest komunikat błędu i możesz wybrać wtedy przerwanie operacji lub jej kontynuowanie. Mogą tu wystąpić dwa warianty sytuacji:

  • Po wywołaniu modułu, aktualna wartość MEMLO nie odpowiada wartości MEMLO zapisanej w pliku. Może to wystąpić po zainstalowaniu dodatkowych procedur po ostatnim opuszczeniu modułu (jak bufor klawiatury, ramdysk itp.) lub po odczytaniu poleceń jak X lub COMMAND (patrz polecenie LOAD). W tym momencie możesz nacisnąć ESC i odtworzyć taki stan systemu, jaki był przy ostatnim opuszczeniu modułu (przez COLD i/lub LOAD) albo nacisnąć RETURN i wywołać zimny start modułu, co spowoduje zniszczenie zawartości pliku CAR.SAV.

  • Po opuszczeniu modułu (przez instrukcję DOS) dyskietka została zapełniona lub stacja nie jest gotowa i nie można zapisać pliku przechowującego pamięć modułu. Możesz wybrać przejście do DOS (RETURN) i zniszczenie programu znajdującego się aktualnie w pamięci modułu albo powrócić do modułu (ESC) i zapisać swój program lub w inny sposób rozwiązać problem z dyskietką.
Dodatkowo, podczas zapisu pamięci modułu zapisywana jest część strony 0 (od $80 do $ FF) oraz strony 4-6. Oznacza to, że możesz przechodzić z Basica do modułu nie tracąc żadnego elementu wykonywanej pracy.

Wykonanie zimnego startu (skok do $E477) gdy komputer pracuje z modułem, powoduje wyłączenie modułu SpartaDOS X i pozostawienie włączonego modułu zewnętrznego. Daje to taki sam efekt jak wpisanie w SpartaDOS X polecenia COLD /C.

CHDIR (zmiana katalogu)

ZADANIE: Zmiana bieżącego katalogu w podanej stacji dysków lub wyświetlenie bieżącego katalogu, gdy żaden nie został podany.
SKŁADNIA: CHDIR [D:] [PATH]
TYP: wewnętrzny
ZWIÂZANE: MKDIR, RMDIR, PATH

Opis: Katalogi (zwane też podkatalogami lub teczkami) są używane podobnie do teczek do organizacji plików na dyskietce. Przyspiesza to znacznie przeszukiwanie dyskietek o dużej pojemności (np. twardego dysku). Odszukanie katalogu i sprawdzenie w nim znacznie mniejszej ilości plików jest szybsze, niż sprawdzenie wszystkich plików. Polecenie CHDIR (CHange DIRectory) pozwala przenosić się pomiędzy katalogami.

      Bieżący katalog jest sprawdzany przez SpartaDOS X w celu odszukania pliku, gdy żaden katalog nie został podany. Jeśli nie podasz stacji, to przyjmowana jest stacja ustalona. Jeżeli wpiszesz polecenie CHDIR bez żadnych parametrów, wyświetlany jest bieżący szlak katalogu dla aktualnej stacji (jest to identyczne z poleceniem ? DIR w SpartaDOS 3.2).

Zawsze, gdy SpartaDOS jest ponownie inicjowany (np.po RESET), bieżący katalog każdej stacji jest ustawiany na katalog główny. Główny katalog jest także ustawiany samoczynnie po zmianie dyskietki w stacji.

Polecenie to nie działa na dyskietki w formacie MYDOS. Jest to spowodowane niemożliwością stwierdzenia zmiany dyskietki zapisanej w formacie DOS 2 (dyskietki SpartaDOS mają swoje nazwy, losowe numery i liczniki zapisu - patrz "Informacje techniczne").

CHKDSK (sprawdzenie dyskietki)

ZADANIE: Pokazuje nazwę, pozostałą i całkowitą pojemność oraz rozmiar sektora wskazanej stacji lub dyskietki.
SKŁADNIA: CHKDSK [D:]
TYP: wewnętrzny
ZWIÂZANE: FORMAT, MEM, VER

Opis: Polecenie CHKDSK (CHeck Disk) jest używane do szybkiego sprawdzenia, ile pojemności pozostało na dyskietce oraz jaki jest rozmiar sektora (informacje te są niedostępne przez DIR). Zwróć uwagę, że nazwą wszystkich dyskietek w formatach typu Atari DOS 2 jest "AtariDOS".

      Możesz zauważyć, że status zabezpieczenia dyskietki przed zapisem został pominięty - ta możliwość nie jest już stosowana. Stwierdziliśmy, że ma to więcej wad niż zalet, a nie chroni dyskietki przed sformatowaniem. Możliwość zabezpieczenia przed zapisem w Multi I/O nadal działa i jest całkowicie niezależna. Oto przykładowy efekt działania polecenia CHKDSK:

            Volume: SPARTA_1 0A 25
      Bytes/sector: 256
       Total bytes: 184320
        Bytes free: 123390

Dwie liczby następujące po nazwie dyskietki są używane do wykrywania zmiany dyskietki w przypadku, gdy nazwy obu dyskietek są takie same. Pierwsza jest losową liczbą generowaną podczas formatowania dyskietki. Druga jest wartością zwiększaną o jeden po każdym otwarciu do zapisu pliku na dyskietce.

CHTD (zmiana czasu/daty)

ZADANIE: Zmienia czas i datę wpisane we wszystkich wskazanych plikach na aktualny czas i datę.
SKŁADNIA: CHTD [+A:H:P:S] [-A:H:P:S] [D:] [PATH] [FNAME] [.EXT]
TYP: zewnętrzny na urządzeniu CAR:
ZWIÂZANE: DATE, TD, TIME

Opis: Standartowo polecenia CHTD (CHange Time/Date) zmienia wpis czasu i daty tylko w plikach niezabezpieczonych i nie ukrytych (informacje o atrybutach patrz opis polecenia ATR). Musisz podać specyfikację pliku, ponieważ "*.*" nie jest przyjmowane.

CHVOL (zmiana nazwy dyskietki)

ZADANIE: Zmienia nazwę dyskietki w podanej stacji dysków.
SKŁADNIA: CHVOL [D:] NAZWA
TYP: zewnętrzny-na urządzeniu CAR:
ZWIÂZANE: CHKDSK, FORMAT, DIR

Opis: Polecenie CHVOL (CHange VOLume) nie zmienia nazwy dyskietek w formacie Atari DOS 2, ponieważ fizycznie nie mają one własnej nazwy. Na dyskietkach w formacie SpartaDOS dozwolone są nazwy o długości do ośmiu znaków. Nazwa może zawierać dowolne znaki ATASCII włącznie ze spacjami i znakami w negatywie.

CLS (czyszczenie ekranu)

ZADANIE: Czyści ekran
SKŁADNIA: CLS
TYP: wewnętrzny

Opis: Używane głównie w plikach poleceń, CLS (CLear Screen) po prostu czyści ekran.

COLD (zimny start)

ZADANIE: Realizuje zimny start systemu (poprzez wykonanie skoku do adresu $E477).
SKŁADNIA: COLD [/CN]
TYP: zewnętrzny
ZWIÂZANE: BOOT, CAR

Opis: Polecenie to jest alternatywą dla wyłączenia zasilania komputera i włączenie go ponownie. Największą zaletą użycia COLD jest zachowanie zawartości dodatkowych banków pamięci, a więc pozostawienie bez zmian zawartości ramdysku (patrz opis programu RAMDYSK.SYS). Jest to odpowiednik polecenia SpartaDOS 3.2: RUN E477. Polecenie to ma dwa warianty:

  • C - Start systemu z wyłączonym modułem SpartaDOS X i wyłączonym modułem włożonym do SpartaDOS X.
  • N - Start systemu z wyłączonymi wszystkimi modułami. Wyłączenie wewnętrznego Basica wymaga jednak trzymania wciśniętego klawisza OPTION przy naciskaniu RETURN.
Ponieważ SpartaDOS X jest wyłączony, to do jego włączenia konieczne jest wyłączenie i ponowne włączenie komputera.

UWAGA: Powyższe zdanie nie do końca jest prawdziwe! W pierwszym wydaniu magazynu SERIOUS pisałem i prezentowałem program XON2.COM, który umożliwia nam ponowne uruchomienie modułu SpartaDOS X bez konieczności wyłączenia komputera. Wszystkich zainteresowanych odsyłam po szczegóły do wspomnianego artykułu - Jabol.

Program COMMAND

ZADANIE: Ten program pozwala na wprowadzanie poleceń i uruchamianie innych programów. On sam nie jest wprowadzany jako polecenie, lecz jest automatycznie wywoływany, gdy uruchamiany jest DOS.
TYP: zewnętrzny na urządzeniu CAR:
ZWIÂZANE: Wszystkie polecenia

Opis: Wiele z poleceń jest wewnętrznych to znaczy, że Command Processor wie, jak je wykonać bez wczytywania innych programów.

      Polecenia "zewnętrzne" trzeba najpierw odczytać z dyskietki lub modułu do pamięci i dopiero wtedy można je wykonać. Gdy wykonujesz takie polecenia, muszą one znajdować się w bieżącym katalogu, a w innym razie musisz podać zawierającą je stację i katalog (poprzez poprzedzenie polecenia identyfikatorem stacji). Dodatkowe stacje i/lub katalogi, w których będzie poszukiwany program polecenia można ustalić poleceniem PATH. Na przykład standardowo ustalony szlak: PATH CAR: pozwla na uruchomienie poleceń takich jak CHTD lub DUMP bez określenia "CAR:". Oczywiście możesz ustalić dodatkowe szlaki (patrz opis PATH).

Sam Command Processor jest także "zewnętrzny". Dzięki temu uzyskujesz więcej pamięci (3-4kB) na uruchomienie innych programów. Za każdym razem, gdy uruchamiasz "zewnętrzne" polecenie lub program, Command Processor jest usuwany z pamięci i zastępowany przez nowy program. Następnie, po zakończeniu tego programu, Command Processor jest ponownie ładowany do pamięci. Wyjątkiem od tej zasady jest wykonanie polecenia: LOAD COMMAND.COM. Zatrzymuje to Command Processor w pamięci i przerywa cykl jego usuwania i wczytywania.

COPY (kopiowanie pliku)

ZADANIE: Kopiuje jeden lub więcej plików do innej stacji dysków i wariantowo, nadaje kopii inną nazwę. COPY kopiuje także pliki na tą samą dyskietkę. W tym przypadku musisz nadać kopiom inne nazwy lub wskazać inny katalog inaczej kopiowanie jest niedozwolone. Łączenie plików może być przeprowadzone podczas kopiowania z parametrem "/A". Można również użyć polecenia COPY do przenoszenia danych pomiędzy dowolnymi urządzeniami systemu. W ten sposób można tworzyć pliki poleceń lub drukować pliki tekstowe. Kopiowanie plików z jednej dyskietki na drugą przy użyciu jednej stacji dysków i bez ramdysku wymaga zastosowania programu MENU, umożliwia on wymianę dyskietek w stacji, zaś COPY nie.
SKŁADNIA: COPY [D:] [PATH] [FNAME] [.EXT] [ D:] [PATH] [FNAME] [.EXT] [/A]
TYP: wewnętrzny
ZWIÂZANE: MENU, TYPE

Opis: Pierwsza podana specyfikacja pliku określa nazwę pliku źródłowego. Jeżeli żadna specyfikacja nie zostanie podana, to przyjmowane jest standardowe "*.*" (czyli kopiowane będą wszystkie pliki z bieżącego katalogu). Urządzenie zawierające pliki źródłowe powinno być podane, jednakże jest możliwe jego pominięcie, jeżeli użyjesz przecinków (zamiast spacji) do oddzielenia parametrów, na przykład: COPY,,D3: skopiuje wszystkie pliki z bieżącego katalogu ustalonej stacji do bieżącego katalogu stacji numer 3. Druga specyfikacja pliku określa plik docelowy - jeżeli nie została podana, to przyjmowane jest "*.*" (czyli kopiowanie plików bez zmiany ich nazw). Użycie jokerów ("*" i "?") jest dozwolone zarówno w specyfikacji pliku źródłowego jak i docelowego.

Gdy w poleceniu COPY zostaną użyte jokery, to przy zmianie nazw plików obowiązują takie same zasady jak w poleceniu RENAME. Specyfikacja pliku źródłowego jest wykorzystywana do znalezienia właściwego pliku, a specyfikacja pliku docelowego powoduje zmianę nazwy przez zmianę znaków stojących na odpowiednich pozycjach z wyjątkiem jokerów.

Jeżeli kopiujesz z urządzenia innego niż "DSK:" (albo "Dn:" lub po prostu "n:"), to może być kopiowany tylko jeden plik i specyfikacja pliku docelowego musi zawierać jego pełną nazwę. Na przykład: COPY CON: 8:* jest niedozwolone, ponieważ nie można umieszczać jokerów w specyfikacji pliku docelowego przy kopiowaniu z urządzenia znakowego. Jednakże przy kopiowaniu pomiędzy dwoma urządzeniami znakowymi, nie stosuje się nazw plików (urządzenia znakowe nigdy nie używają nazw plików). Na przykład: COPY CON: PRN:. W obu powyższych przykładach gdy kopiujesz z "CON:", musisz zasygnalizować koniec pliku przez naciśnięcie <CTRL-3> po wpisaniu tekstu. Ponadto po każdym wierszu trzeba nacisnąć RETURN, gdyż inaczej wiersz nie zostanie zapamiętany.

Innym zastosowaniem polecenia COPY jest wyprowadzenie plików na drukarkę lub ekran, na przykład: COPY README.DOC CON: powoduje wyświetlenie zawartości pliku README.DOC na ekranie, a COPY README.DOC PRN: drukuje go na drukarce. Zauważ, że oba te przykłady mogą być zrealizowane przez polecenie TYPE następująco: TYPE README.DOC oraz TYPE README.DOC >>PRN:, przy czym drugie polecenie wysyła zawartość pliku do drukarki.

Przy pomocy polecenia COPY można także łączyć pliki przez użycie "/A" bezpośrednio (bez spacji) po specyfikacji pliku docelowego. SpartaDOS 3.2 pozwala na użycie "/A" przy zapisie pliku (SAVE) SpartaDOS X daje tę możliwość tylko w poleceniu COPY.

Jeżeli posiadasz jedną stację dysków i chcesz kopiować pliki z jednej dyskietki na drugą, musisz najpierw skopiować pliki z dyskietki źródłowej do ramdysku, a następnie z ramdysku na dyskietkę docelową albo użyć programu MENU, który umożliwia zmianę dyskietek podczas kopiowania.

DATE (ustawienie daty)

ZADANIE: Wyświetla aktualną datę i pozwala na jej ustawienie.
SKŁADNIA: DATE
TYP: wewnętrzny
ZWIÂZANE: CHTD, TD, TIME

Opis: Polecenie to spowoduje wyświetlenie następującego komunikatu:

      Current date is 2-06-89
      Enter new date:

Możesz teraz wpisać nową datę lub nacisnąć RETURN, gdy nie chcesz ustawiać daty. Datę wpisuje się w formacie "mm-dd-rr", gdzie "mm" jest miesiącem,"dd" jest dniem, a "rr" jest rokiem. Taki sposób podawania daty jest przyjęty w Stanach Zjednoczonych.

      Jeżeli w systemie nie został zainstalowany zegar, to polecenie DATE daje przypadkowe wyniki. Dwoma stosowanymi zegarami są "CLOCK.SYS" i "JIFFY.SYS". Pierwszy z nich wykorzystuje R-Time 8, a drugi korzysta z systemowego zegara do przechowania czasu. Standardowo jeden z nich jest instalowany podczas startu systemu, lecz można to zmienić przez utworzenie własnego pliku "CONFIG.SYS" nie zawierającego programów tych zegarów.

DIR i DIRS (katalog)

ZADANIE: Wyświetla wszystkie wpisy katalogu lub tylko te, które odpowiadają podanej specyfikacji pliku. Ponadto wyświetlane pliki mogą być zliczane.
SKŁADNIA: DIR [+A:H:P:S] [-A:H:P:S] [D:] [PATH] [FNAME] [.EXT] [/PC]  lub  DIRS [+A:H:P:S] [-A:H:P:S] [D:] [PATH] [FNAME] [.EXT] [/PC]
TYP: wewnętrzny
ZWIÂZANE: ATR, FIND, MENU, PATH, PAUSE, PROMPT

Opis: DIR (DIRectory) wyświetla katalog SpartaDOS pokazując nazwę pliku, rozszerzenie, wielkość pliku w bajtach oraz datę i czas utworzenia. Ponadto pokazuje "DIR" w polu wielkości dla podkatalogów, wyświetla nazwę dyskietki i katalogu na początku oraz liczbę wolnych sektorów na końcu. Jeżeli dołączysz parametr "/P", polecenie DIR czeka na naciśnięcie klawisza po wyświetleniu każdego ekranu katalogu (23 wiersze). Parametr "/C" daje liczbę wpisów wyświetlonych w tym katalogu.

      Przy czytaniu dyskietek typu Atari DOS 2 pomijany jest czas i data, a wielkość pliku jest przeliczana na bajty (Atari DOS 2 zapisuje wielkość pliku w sektorach zamiast w bajtach, co nie daje dokładnej informacji o rozmiarze pliku). Wszystkie dyskietki typu Atari DOS 2 mają nazwę dyskietki "AtariDOS" i nazwę katalogu "ROOT".

      W poleceniu można podać atrybuty wyświetlanych plików, na przykład: DIR +S, wyświetla tylko podkatalogi. Standardowym atrybutem katalogu (jeśli żaden nie został podany) jest "-H" (nie pokazuje plików ukrytych). Jeżeli chcesz zobaczyć wszystkie pliki (włącznie z ukrytymi), wpisz po prostu: DIR +. Użycie "+" bez listy atrybutów wyświetla wszystkie pliki, niezależnie od ich atrybutów.

      Polecenie DIRS (DIRectory Short) ma dokładnie taką samą składnię, lecz wyświetla katalog w postaci stosowanej w Atari DOS 2 - bez czasu i daty oraz z wielkością plików podaną w sektorach zamiast w bajtach. Ponieważ liczba wolnych sektorów w DIRS jest ograniczona do trzech cyfr, to maksymalną wyświetlaną wartością jest zawsze 999. Dodatkowo pliki zabezpieczone (+P) są oznaczone giazdką (*) przed nazwą. Atrybuty są następujące:

AtrybutOpis
A
Plik archiwizowany. Ten atrybut jest kasowany (-) zawsze, gdy plik jest tworzony lub zmieniany. Jest on ustawiany, gdy plik jest kopiowany przez program, na przykład FlashBack!
H
Plik ukryty. Możesz ukryć pliki i/lub podkatalogi. Gdy plik jest ukryty, to można go odczytać tylko jako polecenie. Polecenia takie jak TYPE lub COPY "nie widzą" ukrytych plików (chyba, że określisz atrybuty w tych poleceniach).
P
Plik zabezpieczony. Pliku zabezpieczonego, nie można skasować ani zmienić. Plik jest zabezpieczony gdy ten bit jest ustawiony.
S
Podkatalog. Ten atrybut jest niezmienialny.

Jeżeli nie podasz specyfikacji pliku, to przyjmowane jest "*.*", jak w tych przykładach: DIR MYSUB>, DIR +P, DIR ..\. Zwróć uwagę, że konieczne jest napisanie znaku ">" lub "\" po podkatalogu, jeśli chcesz zobaczyć zawartość tego podkatalogu.

  

      Ponieważ w poprzednim numerze magazynu opublikowana została pewna porcja małych programików uzupełniających, lub wspomagających system SpartaDOS X powinienem chyba się jakoś do nich ustosunkować. Trzeba tu jeszcze zaznaczyć, że mamy dostęp do tego pakietu dzięki uprzejmości Geparda, który ów pakiet wygrzebał w przepastnych zakamarkach Internetu i nam udostępnił ku wszystkich radości.

      Ponieważ w pakiecie znajduje się krótka "dokumentacja" nie ma chyba co specjalnie się wysilać na komentarze, każdy sobie może sam poczytać - angielski rulez! Chciałbym jednak parę luźnych uwag napisać. Oczywiście jak zwykle na samym wstępie znajduje się prośba kolegi Kokoszkiewicza o pieniądze. Muszę wszystkich, którzy chcieliby te pieniądze mu przesłać, ostrzec, że adres podany w tym pliku jest nieaktualny! Nowego adresu KMK nie będę tutaj podawał, bo nie jestem do tego upoważniony.

      Uważam, że programy zawarte w pakiecie są bardzo pomocne każdemu użytkownikowi SDX'a i warto się zastanowić nad ich stosowaniem (i opłatą dla KMK!). Jednak żeby się przyczepić do czegoś, to napiszę, że opis mógłby być bardziej szczegółowy. Na przykład chyba można było napisać, że podczas odpalania programu do przekonfigurowania systemu powinno być wyłączone wyświetlanie czasu/daty i/lub bufor klawiawiatury...

      Zapraszam wszystkich cierpliwych i uważnych czytelników do następnych wydań magazynu i lektury dalszego ciągu opisu tego naprawdę wspaniałego systemu.

Zbycho Jabol/DIAL